حمر ( hemmer ) ا و ص . ع . سخت‌ترين گرماى تابستان . و بدى مرد . و غيث حمر : باران سخت درشت كه زمينى بركند . حمراء ( hamr ' ) ا و ص . ع . مؤنث احمر . و عجم . و سال سخت . و سختى گرماى نيمروز . و نام چند موضع . و حمراء الاسد : موضعى است بر هشت ميل از مدينه بر يسار عقيق بر راه مكه . و نام چند ده . و امراة حمراء : زن سپيد . و وطاة حمراء اى جديدة . حمرات ( homor t ) ع . ج . حمار . حمران ( homr n ) ع . ج . احمر . حمراوى ( hamr viyy ) ص . ع . منسوب بحمراء يعنى زن سرخ روى و خوش چهره . حمرة ( homrat ) ا . ع . سرخى . و يك نوع درختى كه خران دوست دارند . و يك نوع آماسى در بدن انسانى كه به فارسى سرخ باد گويند . و رطب ذو حمرة يعنى رطب شيرين . و نيز حمرة : از اعلام است . حمرة ( hommarat ) ا . ع . واحد حمر . و ابن لسان الحمرة : نام يكى از خطباى عرب كه بليغ و نساب بود . حمردة ( hemredat ) ا . ع . لاى در تك حوض . حمرقة ( hemraqat ) ا . ع . ما على الشاة حمرقة : نيست بر گوسپند پشمى . حمرة ( homre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرخى . و بيمارى در انسان كه سرخ باد و بادر نيز گويند . حمز ( hamz ) م . ع . زبان گز شدن . و تيز كردن . و فراهم آوردن . و حمز الشرب اللسان : گزيد زبان را . و حمز الهم قلبه : سوخت اندوه دل او را ( و الفعل فى الكل من ضرب ) . حمز ( hamz ) ا . ع . زبان گزى و گرفتگى . حمز ( homz ) ا . پ . تمر هندى . حمزة ( hamzat ) ا . ع . زبان گزى . و شير بيشه . و ترهء ترش مزه . و نام عم آن حضرت صلى اللّه عليه و آله كه در جنگ احد شهيد گرديد رضوان اللّه عليه . و ابو حمزة : كنيهء انس بن مالك رضى اللّه عنه چون ترهء حمزة مىچيد آن حضرت وى را به اين نام خواند . حمس ( hams ) م . ع . حمس اللحم حمسا و حماسا ( از باب نصر ) : بريان كرد گوشت را . و حمس فلانا : بخشم آورد فلان را . حمس ( hams ) ا . ع . آواز جرس رحال . حمس ( homs ) ا و ص . ع . ج . احمس و حمساء . و جاهاى سخت و درشت . و لقب قريش و كنانة و جديلة و تابعان آنها در جاهليت و انما لقبوا لتحمسهم فى دينهم اولا لتجائهم بالحمساء و هى الكعبة . حمس ( hamas ) ا . ع . ج . حمسة . حمس ( hamas ) م . ع . حمس حمسا ( از باب سمع ) : سخت و درشت گرديد در دين و دلير شد در جنگ . حمس ( hames ) ص . ع . مرد درشت در دين و دلير در جنگ و دلاور . حمساء ( hams ' ) ا . ع . كعبه بدان جهة كه سنگ آن سپيد مايل بسياهى است . حمساء ( hams ' ) ص . ع . سنة حمساء : سال سخت . ج : حمس . حمسة ( homsat ) ا . ع . حرمت . حمسة ( hamasat ) ا . ع . ستورى دريائى . و سنك پشت . ج : حمس . حمش ( hamc ) ص . ع . ساق باريك . و مرد باريك ساق . ج : حماش . و وتر حمش : وتر باريك . و رجل حمش الخلق : مرد باريك خلقت . حمش ( hamc ) م . ع . حمشه حمشا ( از باب نصر ) : فراهم آورد . و حمش فلانا : بخشم آورد فلان را . و حمش القوم : راند آن گروه را بخشم . حمش ( hamac ) م . ع . حمش حمشا و حمشة ( از باب سمع ) : خشم گرفت . و حمش الشر : سخت شد شر . و حمشت اللثة حمشا : كم گرديد گوشت بن دندان . حمش ( hamc ) و ( hamac ) م . ع . حمش الرجل حمشا و حمشا ( از باب سمع ) : باريك ساق گرديد آن مرد . حمش ( hamec ) ص . ع . مرد باريك ساق . و ترحمش : وتر باريك . حمشة ( hamacat ) م . ع . حمش حمشا و حمشة . مر . حمش . حمشة ( hemcat ) ا . ع . خشم آورى . حمشة ( hamecat ) و ( hamcat ) ص . ع . لثة حمشة : لثهء كم گوشت . و اوتار حمشة : وترهاى باريك . و كذلك لثة حمشة و اوتار حمشة . حمص ( hams ) م . ع . حمص الجرح حمصا و حموصا ( از باب نصر ) : فرو نشست آماس جراحت . و حمصت - الارجوحة : كم شد تيزى جنبش باز پيچ . و حمس القذاة من عينه : به نرمى بيرون كرد آن خاشاك را از چشم وى . و حمص الغلام : بجنبش درآورد آن كودك بازپيچ را بىآنكه كسى بجنباند . و حمص الماء عن الدابة : آب رفت از آن ستور . حمص ( hems ) ا . ع . شهرى بشام - مذكر و مؤنث هر دو مىآيد . حمص ( hemmas ) و ( hammes ) ا . ع . نخود . و نام شهرى در اندلس . و دار الحمص در مصر است . حمصة ( hemmasat ) و ( hemmesat )